Wolontariat w NGO: Jak legalnie i mądrze budować armię dobra?

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dział III, art. 42-50) to Twoja „instrukcja obsługi” relacji z wolontariuszem. Nie traktuj jej jako przeszkody – to zestaw narzędzi, które chronią obie strony i profesjonalizują Twoją fundację.

Kto może zaprosić wolontariusza do współpracy?

Nie każdy podmiot ma prawo korzystać z bezpłatnych świadczeń. Ty, jako lider NGO, jesteś w uprzywilejowanej grupie. Z wolontariuszy mogą korzystać:

Organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje).
Podmioty kościelne i związki wyznaniowe.
Administracja publiczna (np. domy kultury, biblioteki).
Spółdzielnie socjalne.
Spółki non-profit (o ile cały dochód idzie na misję, a nie dla udziałowców).

Zasada złota: Wolontariusz może wspierać Twoją działalność statutową, ale nigdy działalność gospodarczą. Jeśli Twoja fundacja prowadzi sklep i zarabia na nim, nie możesz tam postawić wolontariusza za ladą. To prosta droga do kary za omijanie prawa pracy.

Porozumienie: Twoja tarcza i fundament

Zgodnie z art. 42 ust. 1, musisz mieć porozumienie z wolontariuszem.

Do 30 dni: Może być ustne (choć jako profesjonalista zawsze rekomenduję formę pisemną).
Powyżej 30 dni: Obowiązkowa forma pisemna.

Co musi znaleźć się w porozumieniu?

Zakres zadań: Co konkretnie wolontariusz będzie robił?
Czas trwania: Na jak długo się umawiacie?
Sposób rozwiązania: Jak się pożegnać, gdyby współpraca nie szła zgodnie z planem?

Twoje obowiązki: Bezpieczeństwo przede wszystkim

Wolontariusz daje Ci czas, Ty dajesz mu bezpieczeństwo. Twoje obowiązki to:

BHP: Musisz poinstruować wolontariusza o zasadach bezpieczeństwa.
Koszty: Masz obowiązek pokryć koszty podróży służbowych i diet (chyba że wolontariusz zrzeknie się tego na piśmie).
Ubezpieczenie NNW: Jeśli współpraca trwa do 30 dni, musisz wykupić ubezpieczenie. Powyżej 30 dni – wolontariusz jest chroniony przez tzw. małą ustawę wypadkową (ubezpieczenie państwowe).

Wolontariat jako inkubator talentów

Pamiętaj, że wolontariat to najlepszy proces rekrutacyjny na świecie. Widzisz, kto ma pasję, kto dowozi wyniki i kto pasuje do kultury Twojej organizacji. Kiedy Twój projekt zyska finansowanie, masz pod ręką gotowego, przeszkolonego i lojalnego pracownika.

Podstawa prawna: